Sigortalılığın Başlangıcı - Yaşlılık Aylığından Yararlanma Şartları - Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2008/17686 Esas 2010/2644 Karar Sayılı İlamı
Esas No: 2008/17686
Karar No: 2010/2644
Karar Tarihi: 01.03.2010
Sigortalılığın Başlangıcı - Yaşlılık Aylığından Yararlanma Şartları - Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2008/17686 Esas 2010/2644 Karar Sayılı İlamı
10. Hukuk Dairesi 2008/17686 E., 2010/2644 K.
10. Hukuk Dairesi 2008/17686 E., 2010/2644 K.
- SÄ°GORTALILIÄžIN BAÅžLANGICI
- YAÅžLILIK AYLIÄžINDAN YARARLANMA ÅžARTLARI
- 506 S. SOSYAL SÄ°GORTALAR KANUNU(MÜLGA) [ Madde 60 ]
- 3201 S. YURT DIÅžINDA BULUNAN TÜRK VATANDAÅžLARININ YURT ... [ Madde 4 ]
"Ä°çtihat Metni"
Dava, yurt dışı borçlanması nedeniyle yaÅŸlılık aylığı baÄŸlanması istemine iliÅŸkindir.
Mahkeme, davacının, sigortalılık süresi baÅŸlangıcının 25.05.1984 tarihi olduÄŸunun ve 01.02.2008 tarihinden itibaren yaÅŸlılık aylığı baÄŸlanması gerektiÄŸinin tespitine karar vermiÅŸtir.
Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteÄŸinin süresinde olduÄŸu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi Ercan Özkan tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra iÅŸin gereÄŸi düÅŸünüldü ve aÅŸağıdaki karar tespit edildi.
1-) Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Arasındaki Sosyal Güvenlik SözleÅŸmesinin 29. maddesinde, bir kimsenin Türk sigortasına giriÅŸinden önce bir Alman rant sigortasına girmiÅŸ bulunması halinde, Alman Rant Sigortasına giriÅŸi, Türk sigortasına giriÅŸ olarak kabul edileceÄŸi belirtilmiÅŸ olup; buna göre mahkemenin, 24.05.1966 tarihinde doÄŸan ve Almanya"da 25.05.1984 tarihinden itibaren çalıştığı anlaşılan davacının, sigortalılık süresi baÅŸlangıcını 25.05.1984 tarihi olarak kabul etmesi isabetlidir.
2-) Davacıya yaÅŸlılık aylığı baÄŸlanması kararına yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanunun 60. maddesinde, yaÅŸlılık aylığından yararlanma koÅŸulları düzenlenmiÅŸtir. Sigortalıya, yaÅŸlılık aylığı baÄŸlanabilmesi için kural olarak maddede belirlenen yaÅŸa ulaÅŸmış olmak, belirli bir süre prim ödemek, iÅŸten ayrılmak ve talepte bulunmak gerekir. Söz konusu madde, 08.09.1999 tarihinde yürürlüÄŸe giren 4447 sayılı Kanunun 6. maddesi ile deÄŸiÅŸtirilerek, mevcut aylık baÄŸlama ÅŸartları ağırlaÅŸtırılmış ve maddedeki deÄŸiÅŸikliÄŸin yürürlük tarihi olan 08.09.1999 tarihinden önce sigortalı olanlar için 506 sayılı Kanuna eklenen geçici 81. madde ile geçiÅŸ hükümleri getirilerek, sigortalılar kademelendirilmiÅŸtir. Anılan maddenin (B) ve (C) bentlerinin Anayasa Mahkemesinin 23.02.2001 gün ve 42/41 sayılı kararı ile iptalinden sonra, 01.06.2002 tarihinde
yürürlüÄŸe giren 23.05.2002 tarihli 4759 sayılı Kanunla yeniden düzenleme yapılarak bazı farklılıklarla kademeli geçiÅŸ sistemi korunmuÅŸtur.
Somut olayda; 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk VatandaÅŸlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından DeÄŸerlendirilmesi Hakkında Kanun kapsamında borçlanma iÅŸlemi yapmadan önce Türkiye"de sigortalılığı olmayan davacının, 25.05.1984-19.09.2004 tarihleri arasında Almanya"da geçen 5000 gün çalışmasının 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma primini ödeyerek 11.01.2008 tarihinde yaÅŸlılık aylığı tahsis talebinde bulunduÄŸu anlaşılmaktadır.
UyuÅŸmazlık; yaÅŸlılık aylığında kademeli geçiÅŸi öngören 4759 sayılı Kanunun yürürlüÄŸünden sonra 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk VatandaÅŸlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından DeÄŸerlendirilmesi Hakkında Kanun uyarınca yapılan borçlanma ile kazanılan sigortalılık süresi gözetilerek tespit edilen sigorta baÅŸlangıç tarihi ve sigortalılık süresinin, yaÅŸlılık aylığı tahsis koÅŸullarının belirlenmesinde gözetilip gözetilmeyeceÄŸi noktasında toplanmaktadır.
Hukuk Genel Kurulunun 15.03.2006 gün ve 2006/ 21-36, 80; 08.07.2009 gün ve 2009/21-309, 322 sayılı kararlarında da belirtildiÄŸi üzere, sigortalılara yurtdışında geçen çalışmalarını borçlanabilme olanağı veren 3201 sayılı Kanunun 6. maddesi hükmü uyarınca deÄŸerlendirilen sürelerin aylık tahsisinde gözetilebilmesi için; tahakkuk ettirilen borçlanma bedelinin 23.05.2002 tarihinden önce Kuruma ödenmiÅŸ olması gerekir.
Yurtdışında geçen çalışmalarına iliÅŸkin borçlanma bedelini, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun geçici 81. maddesini deÄŸiÅŸtiren 4759 sayılı Kanunun 3. maddesinde belirtilen 23.05.2002 tarihinden sonra, 20.09.2006 tarihinde ödeyen davacının, yaÅŸlılık aylığı baÄŸlanması için gereken ÅŸartlarının, borçlanılan süre gözetilmeksizin, 23.05.2002 tarihindeki sigortalılık durumuna göre belirlenmesi gerekir. Hal böyle olunca; bu tarihtede davacının Türkiye"de mevcut hiçbir sigortalılığı olmadığı belirgin olduÄŸundan; 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma yaptığı 20.09.2006 düzenlenen koÅŸulların gerçekleÅŸmiÅŸ olması halinde davacıya yaÅŸlılık aylığı baÄŸlanması mümkün olacaktır.
3-) Öte yandan, 506 sayılı Kanunun 6. maddesinde yer alan "sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı vazgeçilemeyeceÄŸi" hükmü gözetildiÄŸinde; primlerini ödediÄŸi 3201 sayılı Kanun kapsamında olan borçlanmaya iliÅŸkin olarak sosyal güvenlik hakkından davacı vazgeçemez ise de; 17.04.2008 tarihli 5754 sayılı Kanunun 79. maddesiyle deÄŸiÅŸik 3201 sayılı Kanunun 4. maddesindeki "Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık baÄŸlanması için gerekli ÅŸartları
yerine getiremeyenlere ve bunların haksahiplerine talepleri üzerine yaptıkları ödemeler, faizsiz olarak iade edilir." düzenlemeside bozma üzerine yürütülecek yargılamada gözönünde bulundurulmalıdır.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmaksızın karar verilmiÅŸ olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, Üye Asuman Celkan ve Fatih Arkan"ın muhalefetlerine karşı; BaÅŸkan Süleyman Caner, Üyeler; CoÅŸkun Öztürk, CoÅŸkun Öztürk ve Neslihan Sever"in oylarıyla ve oyçokluÄŸuyla 01.03.2010 gününde karar verildi.
